Periyodik Teknik Kontroller

Periyodik kontrolü kim yapabilir?

Periyodik kontrol, bakımı yapan kişinin ekipmana şöyle bir bakması değildir. Kontrolü yapacak kişinin taşıması gereken nitelikler İş Ekipmanları Yönetmeliği’nin EK-III bölümünde ekipman türüne göre ayrı ayrı tanımlanmıştır; basınçlı kapta aranan nitelikle kaldırma ekipmanında veya elektrik tesisatında aranan nitelik aynı değildir. Bu nedenle “tek kişi bütün ekipmanları kontrol eder” yaklaşımı doğru değildir.

İnsan taşıyan asansörler ayrı bir rejime tabidir: bunların periyodik kontrolünü, TS EN ISO/IEC 17020 standardına göre akredite A tipi muayene kuruluşları yapar. Hizmet alacağınız tarafın yetkisini kontrol öncesinde belgesi üzerinden görmek işverenin lehinedir; yetkisiz kişiye yaptırılan bir kontrol, denetimde yapılmamış sayılabilir.

Rapor ne işe yarar?

Kontrolün çıktısı bir rapordur ve raporun iki işlevi vardır. Birincisi kanıttır: iş sağlığı ve güvenliği denetimlerinde, iş kazası sonrası incelemelerde, sigorta ve ihale süreçlerinde ekipmanın kontrol edilmiş olduğunu gösteren belge budur. İkincisi ve çoğu zaman gözden kaçanı teknik bilgidir: rapor yalnızca uygun ya da uygun değil demez; tespit edilen eksiklikleri, ölçüm değerlerini ve giderilmesi gereken hususları yazar.

Bu tespitler bakım planına ve risk değerlendirmesine girdi olur. Uygunsuzluk tespit edilen bir ekipman, eksiklik giderilip yeniden değerlendirilmeden kullanılmamalıdır; raporu alıp dosyaya koymak tek başına yükümlülüğü karşılamaz.

Periyot nasıl belirlenir?

Kontrol periyodu ekipman türüne göre İş Ekipmanları Yönetmeliği EK-III’te tanımlanır; üretici talimatı veya ekipmana özgü bir standart varsa onun öngördüğü süre esas alınır. Bunun yanında, güvenliği kurulum şartlarına bağlı ekipmanlarda kurulumdan sonra ve ilk kez kullanılmadan önce, ayrıca her yer değişikliğinde kontrol yapılması öngörülür. Uzun süre kullanılmayan, arıza sonrası onarılan ya da olağan dışı bir olaya (aşırı yüklenme, çarpma, sel, yangın) maruz kalan ekipmanlarda da yeniden kontrol gerekir.

Pratikte en sağlıklı yöntem, işletmedeki bütün ekipmanların envanterini çıkarıp her biri için bir kontrol takvimi kurmaktır. Envanter olmadan hangi ekipmanın kontrol tarihinin geçtiği fark edilmez; kontrol de çoğu zaman denetim ya da kaza sonrasında gündeme gelir.

Ekipman kontrolü ile ortam ölçümü aynı şey değildir

Bu sayfadaki başlıklar iki ayrı işi kapsıyor. Periyodik kontrol bir ekipmana bakar: kaldırma aracı, basınçlı kap, tezgâh, yangın ve havalandırma sistemi. İşyeri ortam ölçümleri ise çalışanın maruz kaldığı koşulu ölçer: gürültü, toz, kimyasal maruziyet, aydınlatma, termal konfor ve titreşim. Birincisi ekipmanın güvenli çalıştığını, ikincisi ortamın çalışan için kabul edilebilir olduğunu gösterir.

İkisi de risk değerlendirmesini besler ve çoğu işyerinde birlikte planlanır. Elektrik ve topraklama ölçümleri ise iki tarafın kesiştiği yerdedir: hem tesisatın uygunluğunu hem de makine bazında koruma iletkeni sürekliliğini ilgilendirir. Saha ziyaretlerini bu üç başlığı birlikte düşünerek planlamak, tekrar tekrar üretim durdurma ihtiyacını azaltır.