Bursa Topraklama Ölçümü
Topraklama, elektrik tesisatının en sessiz koruma katmanıdır: doğru çalıştığında hiçbir şey olmaz, çalışmadığında ise arıza akımı insan üzerinden geçer. Ölçüm, bu katmanın hâlâ çalışıp çalışmadığını gösterir.
Topraklama ölçümünde tam olarak ne ölçülür?
Topraklama tek bir değer değildir. Sahada birbirinden farklı üç şey ölçülür: topraklayıcının toprakla arasındaki geçiş direnci, koruma iletkeninin ekipmana kadar kopmadan devam edip etmediği (süreklilik) ve arıza durumunda devreyi açması beklenen kaçak akım koruma cihazının gerçekten açıp açmadığı. Bu üçü birbirinin yerine geçmez.
Direnç ölçümü, topraklayıcının toprakla temasının bozulup bozulmadığını gösterir. Süreklilik ölçümü ise arıza akımının izleyeceği yolun bütünlüğünü sınar; kopmuş ya da gevşemiş bir koruma iletkeni, topraklayıcı ne kadar iyi olursa olsun korumayı devre dışı bırakır.
Ölçüm nasıl yapılır?
Topraklama direnci klasik olarak gerilim düşümü yöntemiyle ölçülür: topraklayıcıya bir akım verilir, belirli uzaklıklara çakılan yardımcı elektrotlar üzerinden gerilim okunur ve direnç bu iki değerden hesaplanır. Yardımcı elektrotların yerleşimi sonucu doğrudan etkilediği için ölçüm konumu raporda belirtilir.
Tesisin sürekli çalışması gereken bölümlerinde, iletkeni sökmeden okuma yapan pens tipi ölçüm cihazları kullanılır. Toprak özdirenci ise ayrı bir çalışmadır ve genellikle yeni bir topraklama tesisi tasarlanırken ölçülür. Hangi yöntemin kullanıldığı ve ölçüm anındaki zemin durumu (kuru, ıslak, donmuş) sonucun yorumlanmasında önemlidir.
Sonuç neye göre değerlendirilir?
Ölçülen değerin tek başına bir anlamı yoktur; tesisin topraklama sistemi türüne ve devredeki koruma cihazının açma karakteristiğine göre değerlendirilir. Bu nedenle raporda yalnızca sayı değil, tesisin hangi sistemle beslendiği, hangi koruma cihazının bulunduğu ve ölçümün nerede yapıldığı da yer alır.
Değerlendirmenin dayanağı Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği ile İş Ekipmanları Yönetmeliği’dir. Kontrol periyodu ekipman türüne göre İş Ekipmanları Yönetmeliği EK-III’te tanımlanır; üretici talimatı veya ekipmana özgü bir standart varsa onun öngördüğü süre esas alınır.
Ölçüm ve kontrol kapsamı
- Topraklayıcı ve topraklama barasının görsel kontrolü, korozyon ve gevşek bağlantı taraması
- Topraklama direnci ölçümü (gerilim düşümü veya pens tipi yöntem)
- Koruma iletkeni süreklilik ölçümü — pano çıkışından ekipman gövdesine kadar
- Eşpotansiyel bağlantıların ve ana/tali eşpotansiyel baraların kontrolü
- Kaçak akım koruma cihazlarının açma testi
- Nötr ile koruma iletkeninin ayrımının doğrulanması
- Ölçüm noktalarının krokilenmesi ve etiketlenmesi
- Ölçüm değerlerinin, kullanılan cihazın ve ortam şartlarının rapora işlenmesi
İlgili sayfalar
Elektrik Tesisatı Uygunluk Kontrolü · Makine Bazlı Topraklama Kontrolü · Paratoner Topraklama Kontrolü · Bursa Periyodik Kontrol
Sık Sorulan Sorular
Topraklama ölçümünü kim yapabilir?
Ölçümü, elektrik tesisatında yetkin ve uygun ölçüm cihazına sahip kişiler yapar. İş Ekipmanları Yönetmeliği'nin EK-III bölümü, her ekipman için kontrolü yapacak kişinin taşıması gereken nitelikleri ayrıca tanımlar; tesisat bakımını yapan usta ile ölçümü yapan kişi aynı kişi olmak zorunda değildir.
Ölçüm sırasında elektriği kesmek gerekir mi?
Bazı ölçümler enerji altında, bazıları enerjisiz yapılır. Süreklilik ölçümü ve kaçak akım cihazı testi için ilgili devrenin durdurulması gerekir. Bu nedenle ölçüm planı, üretim duruşlarınız dikkate alınarak birlikte çıkarılır.
Ölçüm sonucu yetersiz çıkarsa ne olur?
Rapora hangi noktada, hangi değerin okunduğu ve neyin uygun bulunmadığı yazılır. Ardından iyileştirme yapılır: bağlantı sıkılır, korozyonlu iletken değiştirilir ya da topraklayıcı takviye edilir. İyileştirme sonrasında ölçüm tekrarlanır.
Yeni kurulan bir tesiste de ölçüm yapılır mı?
Evet. Tesis işletmeye alınmadan önce yapılan kontrol, periyodik kontrolden ayrı bir başlıktır. Tesisatta değişiklik yapıldığında, yeni makine bağlandığında veya pano yenilendiğinde de ölçümün tekrarlanması gerekir.
Topraklama ölçümünüzü planlayalım
Tesisinizin pano ve ekipman sayısını paylaşın; ölçüm noktalarını ve saha planını birlikte çıkaralım.