Kompresör Periyodik Kontrolü
Kompresör, basınçlı hava üreten makinedir; hava tankı ise o havanın depolandığı kaptır. Kontrolde bu iki ekipman ayrı ayrı değerlendirilir.
Makine tarafında neye bakılır?
Pistonlu kompresörlerde silindir kafası ve soğutma kanatları, supap durumu, kayış gerginliği ve kayış-kasnak koruma muhafazası, karter yağ seviyesi ve titreşim incelenir. Vidalı kompresörlerde ise yağ ayırıcı (separatör) elemanın doygunluğu, yağ ve hava filtreleri, soğutucu (aftercooler) ve fan, sıcaklık koruma termostatı ile yük-boşta çalışma (yük boşaltma) düzeni öne çıkar.
Sıcaklık koruması bu grupta özel bir yer tutar: yağ sıcaklığının yükselmesi hem ayırıcı elemanın hem de basınçlı hava kalitesinin bozulmasına yol açar, ileri aşamada yangın riski doğurur. Bu nedenle termostat ve sıcaklık şalterinin fonksiyon olarak denenmesi kontrolün ayrılmaz parçasıdır.
Emniyet donanımları ve basınçlı hava hattı
Emniyet ventilinin mührü, ayarı ve tahliye yönü; basınç şalterinin devreye girme ve çıkma davranışı; manometrelerin okunabilirliği ve doğruluğu kontrol edilir. Kompresörün üzerindeki koruma muhafazalarının sökülmüş olması, sıcak yüzeylerin işaretlenmemesi ve acil durdurmanın erişilebilirliği sık karşılaşılan bulgulardır.
Hat tarafında hortumlar, kelepçeler, hızlı bağlantı elemanları ve hortum kopmasına karşı emniyet halatları incelenir. Basınçlı hava ile temizlik yapılması, hava tabancasının basıncını sınırlayan uç kullanılmadan çalıştırılması ve hatta yağ ile su birikmesi ayrıca değerlendirilir. Solunum havası olarak kullanılan hatlarda hava kalitesi ayrı bir başlıktır.
Kompresör ile hava tankının ayrımı
Kompresör bir iş ekipmanı, hava tankı ise basınçlı kaptır. İkisinin kontrol yöntemi de kaydı da farklıdır: makinede mekanik ve elektriksel güvenlik ile fonksiyon denemeleri öne çıkarken, tankta et kalınlığı ölçümü ve basınç testi öne çıkar. Bu ayrım yapılmadığında işletme, tankın kontrol edildiğini sanarak kompresörü ya da tersini atlar.
Dayanak, İş Ekipmanları Yönetmeliği ile birlikte basınçlı ekipman mevzuatıdır. Kontrol periyodu ekipman türüne göre İş Ekipmanları Yönetmeliği EK-III’te tanımlanır; üretici talimatı veya ekipmana özgü bir standart varsa onun öngördüğü süre esas alınır. Kompresör dairesinin havalandırması, gürültü düzeyi ve elektrik beslemesi de kontrol sırasında değerlendirilir.
Kontrol kapsamı
- Emniyet ventili mühür, ayar ve tahliye yönü kontrolü
- Basınç şalteri ve yük boşaltma düzeninin çalışması
- Manometrelerin okunabilirliği ve doğruluğunun karşılaştırılması
- Yağ seviyesi, yağ ayırıcı eleman ve filtrelerin durumu
- Sıcaklık koruma termostatı ve şalterinin fonksiyon denemesi
- Kayış-kasnak ve fan koruma muhafazaları, sıcak yüzey işaretlemeleri
- Elektrik panosu, motor koruma, topraklama ve acil durdurma
- Hortum, kelepçe, hızlı bağlantı ve kopma emniyeti elemanları
- Kondens tahliyesi ve hat üzerindeki kurutucu-filtre grubu
- Kompresör dairesi havalandırması ve gürültü değerlendirmesi
İlgili sayfalar
Hava Tankı Kontrolü · Hidrofor Kontrolü · İşyeri Ortam Ölçümleri · Bursa Periyodik Kontrol
Sık Sorulan Sorular
Sayfa adresindeki komprosor yazımı doğru mu?
Ekipmanın doğru yazımı kompresördür. Sayfanın adresi, arşivde bu biçimde oluşturulduğu ve mevcut bağlantıların kırılmaması için değiştirilmemiştir. İçerikte doğru yazım kullanılmaktadır.
Kompresörü kontrol ettirdik, hava tankı da kapsama girdi mi?
Otomatik olarak girmez. Hava tankı ayrı bir basınçlı kaptır ve et kalınlığı ölçümü ile basınç testini içeren kendi kontrolüne tabidir. Envanterinizde iki kalem olarak izlenmesi gerekir.
Basınçlı hava ile üstümüzü temizlemek sakıncalı mı?
Basınçlı havanın cilde, göze ve giysiye doğrultulması ciddi yaralanmalara yol açabilir. Temizlik amaçlı kullanımda basıncı sınırlayan uçlar ve uygun koruyucu kullanılması, mümkünse yöntemin değiştirilmesi değerlendirilir.
Vidalı ve pistonlu kompresörün kontrolü farklı mı?
Emniyet donanımları ortaktır, ancak bakım ve arıza noktaları farklıdır. Pistonlu tipte supap, segman ve kayış; vidalı tipte yağ ayırıcı eleman, soğutma ve sıcaklık kontrolü öne çıkar. Kontrol listesi makinenin tipine göre düzenlenir.
Kompresör ve tank envanterinizi birlikte çıkaralım
Makine tipini, adedini ve hava hattı yerleşiminizi paylaşın; kontrol kapsamını ve planı belirleyelim.