Paratoner Topraklama Kontrolü
Yıldırımdan korunma tesisatı, yıldırımı çekmez; düşmesi hâlinde akımı yapının içinden değil, dışından toprağa iletir. Kontrol bu yolun kopmadan devam ettiğini gösterir.
Tesisatın üç parçası ayrı ayrı kontrol edilir
Yıldırımdan korunma tesisatı üç bölümden oluşur: çatıdaki yakalama ucu ve yakalama düzeni, akımı aşağı taşıyan iniş iletkenleri ve toprağa dağıtan topraklayıcı. Kontrolde her bölüm ayrı ayrı incelenir; yakalama ucunun sağlam olması, iniş iletkeni kopmuşsa hiçbir işe yaramaz.
Çatıda yakalama ucunun konumu, direği ve sabitlemesi, ucun erimiş veya deforme olup olmadığı, çatıdaki metal bileşenlerin (baca, klima ünitesi, korkuluk, anten) tesisata bağlanıp bağlanmadığı incelenir. Sonradan çatıya eklenen ekipmanlar en sık karşılaşılan eksikliktir; koruma hacminin dışında kaldığı hâlde tesisata da bağlanmamış olurlar.
İniş iletkeni, ölçüm klemensi ve topraklayıcı
İniş iletkenleri boyunca kopukluk, mekanik hasar, gevşemiş kelepçe ve iletkenin keskin dönüşlerle kırılmış güzergâhı aranır. Her iniş iletkeninin altında, ölçüm yapabilmek için tesisatı topraklayıcıdan ayırmaya yarayan bir ölçüm (kontrol) klemensi bulunması gerekir; bu klemensin bulunmaması ölçümü sağlıklı yapılamaz hâle getirir.
Topraklayıcı tarafında direnç ölçümü yapılır; ölçüm, klemens ayrılarak alınır ve her iniş noktası için ayrı kaydedilir. Topraklayıcının gömülü bölümünde korozyon, bağlantı noktalarında farklı metallerin temasından doğan galvanik aşınma ve muayene bacasının erişilebilirliği değerlendirilir.
Eşpotansiyel bağlantı ve aşırı gerilim koruması
Yıldırım akımı yapıya girdiğinde metal sistemler arasında gerilim farkı oluşur. Bu farkı ortadan kaldırmak için su, doğal gaz ve ısıtma boru hatları, kablo tavaları ve yapı çeliği ana eşpotansiyel baraya bağlanır. Kontrolde bu bağlantıların varlığı ve sıkılığı incelenir.
Elektrik ve haberleşme hatları üzerinden gelen aşırı gerilime karşı kullanılan koruma cihazları (parafudr) da kontrol kapsamındadır: cihazın durum göstergesi, ömrünü tamamlamış modülleri ve önündeki koruma elemanı değerlendirilir. Tesisat, Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik ile ilgili yıldırımdan korunma standardı çerçevesinde ele alınır. Kontrol periyodu ekipman türüne göre İş Ekipmanları Yönetmeliği EK-III’te tanımlanır; üretici talimatı veya ekipmana özgü bir standart varsa onun öngördüğü süre esas alınır.
Kontrol kapsamı
- Yakalama ucu, direk ve sabitleme elemanlarının incelenmesi
- Çatıdaki metal bileşenlerin tesisata bağlantısının kontrolü
- İniş iletkeni güzergâhı, kelepçe ve mekanik hasar taraması
- Ölçüm klemensinin varlığı, erişilebilirliği ve durumu
- Her iniş noktası için topraklama direnci ölçümü
- Topraklayıcı bağlantı noktaları ve muayene bacası kontrolü
- Farklı metallerin temasından doğan korozyonun değerlendirilmesi
- Ana eşpotansiyel bara ve metal sistem bağlantıları
- Aşırı gerilim koruma cihazlarının durum kontrolü
- Ölçüm değerlerinin nokta bazında raporlanması
İlgili sayfalar
Bursa Topraklama Ölçümü · Makine Bazlı Topraklama Kontrolü · Yangın ve Havalandırma Sistemleri Kontrolü · Bursa Periyodik Kontrol
Sık Sorulan Sorular
Paratoner topraklaması ile tesis topraklaması birleştirilebilir mi?
Yapı içindeki metal sistemler ve topraklama düzenleri, gerilim farkı oluşmaması için eşpotansiyel bağlantı üzerinden birlikte ele alınır. Bu bağlantının nasıl kurulacağı tesisin yapısına ve tasarımına bağlıdır; sahada gördüğümüz düzen rapora olduğu gibi işlenir.
Ölçüm klemensi yoksa ölçüm yapılamaz mı?
Klemens olmadan yapılan ölçüm, topraklayıcının değil tesisatın tamamının değerini verir ve yorumlanamaz. Bu durumda raporda klemens eksikliği bir bulgu olarak yazılır ve düzeltilmesi önerilir.
Çatıya klima ünitesi ve anten ekledik, tesisatı etkiler mi?
Etkiler. Çatıya sonradan eklenen iletken yapılar hem koruma hacminin dışında kalabilir hem de tesisata bağlanmadığında akım için beklenmeyen bir yol oluşturur. Bu tür değişikliklerden sonra tesisatın gözden geçirilmesi gerekir.
Aktif (erken akım başlatmalı) paratonerler farklı mı kontrol edilir?
İniş iletkeni, klemens ve topraklayıcı kontrolü aynıdır. Yakalama ucu tarafında ise üreticinin tanımladığı çalışma kontrolü ve bakım gereklilikleri esas alınır; bu gereklilikler üretici belgesi üzerinden okunur.
Yıldırımdan korunma tesisatınızı ölçelim
Bina sayınızı, iniş iletkeni adedini ve çatı düzeninizi paylaşın; ölçüm planını birlikte çıkaralım.