Yük Asansörü Periyodik Kontrolü
Yük asansörü, insan değil malzeme taşımak için tasarlanmış bir kaldırma ekipmanıdır. Bu ayrım yalnızca kullanım farkı değil, kontrolün hangi mevzuata göre yapılacağını da belirler.
Yük asansörü ile insan taşıyan asansörün farkı
İnsan taşıyan asansörler, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın Asansör Periyodik Kontrol Yönetmeliği kapsamındadır. Bu yönetmelik kontrolü kimin yapacağını da tanımlar: TS EN ISO/IEC 17020 standardına göre A tipi muayene kuruluşu şartlarını karşılayan ve asansör periyodik kontrolü kapsamında akredite olan kuruluşlar. Kontrol sonrası asansöre takılan etiket de bu yetkiye dayanır.
Yalnızca yük taşımak üzere tasarlanmış, insan binmesine izin verilmeyen yük asansörü ve yük kaldırma platformları ise iş ekipmanı olarak değerlendirilir ve İş Ekipmanları Yönetmeliği kapsamında kontrol edilir. Bir ekipmanın hangi rejime girdiği tasarımına, imalat belgelerine ve kullanım amacına göre belirlenir; bu ayrım kontrol öncesinde netleştirilir. İnsan da taşıyabilen bir tesis, yük asansörü sayılmaz.
Sahada neye bakılır?
Kuyu ve platform tarafında kılavuz rayların hizası ve bağlantıları, platform tabanı ve korkuluk düzeni, kuyu duvarları ile hareketli parçalar arasındaki açıklıklar, kuyu dibi ve tepe boşluğu, tamponlar ve karşı ağırlığın kılavuzlanması incelenir. Karşı ağırlığın altında bulunan bölümlerin kapatılmış olması ayrıca aranır.
Kapı tarafı en kritik başlıktır: kat kapılarının kilitlenmesi, kapı açıkken platformun hareket etmemesi ve platform kattayken kapının açılabilmesi fonksiyon olarak denenir. Kapı kilidinin köprülenmiş olması, bu ekipman grubunda en sık karşılaşılan ağır bulgudur.
Taşıyıcı organlar, güvenlik tertibatı ve etiketleme
Askı halatları veya zincirleri, uç bağlantıları, tambur ve makara sarımı, halat gevşemesini algılayan düzen ve dengeleme elemanları incelenir. Serbest düşmeye karşı güvenlik (paraşüt) tertibatı ile hız regülatörünün bulunduğu tiplerde bu düzenin fonksiyon denemesi yapılır; fren, yükü tutma ve durdurma davranışına göre değerlendirilir.
Aşırı yük algılama, üst ve alt limit ile son limit şalterleri, acil durdurma, makine dairesine ve kuyu dibine güvenli erişim, aydınlatma ve topraklama kontrol edilir. Platform üzerinde taşıma kapasitesi ile insan binmesinin yasak olduğunu belirten levhanın bulunması ve okunabilirliği ayrıca aranır. Kontrol periyodu ekipman türüne göre İş Ekipmanları Yönetmeliği EK-III’te tanımlanır; üretici talimatı veya ekipmana özgü bir standart varsa onun öngördüğü süre esas alınır.
Kontrol kapsamı
- Ekipmanın hangi mevzuat kapsamına girdiğinin belgeler üzerinden belirlenmesi
- Kılavuz raylar, bağlantılar ve platform yapısı
- Kuyu dibi, tepe boşluğu, tamponlar ve karşı ağırlık kılavuzlaması
- Kat kapısı kilitleri ve kapı açıkken hareket etmeme denemesi
- Askı halatı veya zincirleri, uç bağlantıları ve sarım kontrolü
- Halat gevşemesi algılama düzeni
- Güvenlik (paraşüt) tertibatı ve hız regülatörü fonksiyon denemesi
- Fren tutma ve durdurma davranışı
- Aşırı yük algılama ve limit-son limit şalterleri
- Acil durdurma ve kurtarma düzeni
- Makine dairesi ve kuyu dibine güvenli erişim, aydınlatma
- Elektrik panosu ve topraklama
- Kapasite ve insan binilmez levhalarının bulunması
İlgili sayfalar
Forklift Periyodik Kontrolü · Kule Vinç Periyodik Kontrolü · Mobil Vinç Periyodik Kontrolü · Bursa Periyodik Kontrol
Sık Sorulan Sorular
İnsan taşıyan asansörümüzün periyodik kontrolünü yaptırabilir miyiz?
İnsan taşıyan asansörlerin periyodik kontrolü, Asansör Periyodik Kontrol Yönetmeliği kapsamında ve TS EN ISO/IEC 17020'ye göre akredite A tipi muayene kuruluşlarınca yapılır. Hizmet alacağınız kuruluşun bu kapsamdaki yetkisini belgesi üzerinden doğrulamanız gerekir.
Yük asansörümüze zaman zaman personel de biniyor, sorun olur mu?
Yalnızca yük taşımak için tasarlanmış bir tesise insan binmesi, tasarımın öngörmediği bir kullanımdır: kabin, kapı ve güvenlik tertibatları bu senaryoya göre boyutlandırılmamıştır. Bu kullanım hem ağır bir risk hem de ekipmanın sınıflandırmasını değiştiren bir durumdur.
Yük asansörü ile yük kaldırma platformu aynı şey mi?
Kullanım amacı benzer olsa da yapıları farklıdır. Kuyu içinde, kılavuz raylar üzerinde ve kat kapılarıyla çalışan bir tesis ile açık kurulan bir kaldırma platformunun kontrol listesi ayrışır. Kontrol öncesinde ekipmanın imalat belgeleri incelenir.
Kapı kilidini köprülemek neden bu kadar ağır bir bulgu?
Kapı kilidi, platform o katta değilken boşluğa açılan bir kapının kilitli kalmasını sağlar. Köprülendiğinde boşluğa düşme riski doğrudan ortaya çıkar. Bu bulgu tespit edildiğinde ekipmanın kullanım dışı bırakılması ve düzeltmeden sonra yeniden denenmesi gerekir.
Yük asansörünüzün kontrolünü planlayalım
Tesisin imalat belgelerini ve kullanım amacını paylaşın; hangi kapsama girdiğini ve kontrol planını birlikte belirleyelim.